„Żywe Miejsca 2026”– konferencja wojewódzka w ZPDiF w Wiśniowej o przyszłości zabytków i dziedzictwa Podkarpacia
Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie oraz Podkarpacki Klub Samorządności w Rzeszowie byli głównymi organizatorami konferencji pn. „Żywe Miejsca 2026: Od renowacji zabytku do mądrej animacji”, poświęconej ochronie dziedzictwa materialnego i niematerialnego oraz nowoczesnemu i odpowiedzialnemu zarządzaniu zabytkami jako przestrzeniami działań kulturalnych, edukacyjnych i społecznych. Wydarzenie odbyło się 11 czerwca 2026 roku w Powiatowym Centrum Kultury i Turystyki w Wiśniowej, mieszczącym się w zabytkowym Zespole Parkowo-Dworskim i Folwarcznym.
Konferencja skierowana była do przedstawicieli samorządów, instytucji kultury, organizacji działających na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego oraz wszystkich mieszkańców województwa podkarpackiego zainteresowanych tematyką zachowania i wykorzystania zabytków. Program wydarzenia obejmował bloki tematyczne przygotowane z udziałem ekspertów i praktyków zajmujących się ochroną zabytków, pozyskiwaniem środków na działania konserwatorskie, wykorzystaniem nowych technologii w dokumentacji dziedzictwa oraz animacją życia społeczno-kulturalnego wokół historycznych obiektów.
Pierwsza część konferencji poświęcona była wyzwaniom związanym z utrzymaniem zabytków i nadawaniem im nowych funkcji przy jednoczesnym zachowaniu ich wartości historycznych. O doświadczeniach w tym zakresie mówili: Robert Godek - Starosta Strzyżowski, który przedstawił 20 lat doświadczeń Powiatu Strzyżowskiego w działaniach na rzecz rewitalizacji Zespołu Parkowo Dworskiego i Folwarcznego w Wiśniowej, Marcin Kut - Wójt Gminy Wiśniowa oraz Magdalena Kątnik-Kowalska - autorka projektu „Dąbrowscy” na rzecz utworzenia Centrum Polskiego Snycerstwa Artystycznego w Kamienicy Dąbrowskich w Żołyni.
Kolejny blok dotyczył finansowania ochrony dziedzictwa kulturowego. Uczestnicy mieli okazję poznać dostępne programy ministerialne, rządowe, regionalne i samorządowe wspierające remonty, renowacje i odbudowę zabytków. Wśród prelegentów znaleźli się Monika Skomorowska - Naczelnik Wydziału Finansowego Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Mateusz Wener - Dyrektor Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego oraz Marta Nikiel z Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Rzeszowie.
Duże zainteresowanie wzbudził blok poświęcony nowym technologiom w służbie dziedzictwa. Eksperci przedstawili możliwości wykorzystania skanowania i dokumentacji 3D, cyfrowej archiwizacji oraz nowoczesnych narzędzi wspierających planowanie prac konserwatorskich i edukację historyczną. Wystąpienia przygotowali dr inż. Karol Ożóg - Wicemarszałek Województwa Podkarpackiego, dr hab. inż. Przemysław Leń z Politechniki Rzeszowskiej i pełniący obowiązki Dyrektora Podkarpackiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Rzeszowie, a także dr Piotr Szopa - Dyrektor Muzeum-Zamku w Łańcucie.
Ostatnim punktem programu był panel dyskusyjny poświęcony budowaniu atrakcyjnej oferty kulturalnej wokół zabytków z poszanowaniem ich tożsamości i lokalnego dziedzictwa. Swoimi doświadczeniami podzieliły się Małgorzata Wisz, Dyrektorka Ośrodka Garncarskiego w Medyni Głogowskiej, Joanna Olchawa, Menedżerka Centrum Kultury „Foresterium” w Zagórzu oraz Irena Walat, Kierowniczka Kantorówki Ośrodka Dokumentacji i Historii Regionu Muzeum Tadeusza Kantora w Wielopolu Skrzyńskim, a moderatorem i prowadzącą całą konferencję była Alina Bosak z WDK w Rzeszowie.
Spotkanie w Zespole Parkowo Dworskim i Folwarcznym Wiśniowej stało się przestrzenią wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk oraz integracji środowisk zaangażowanych w ochronę i promocję dziedzictwa kulturowego Podkarpacia. Konferencja przyczyniła się również do wzmocnienia współpracy pomiędzy instytucjami kultury i ich organizatorami, pokazując, że zabytki mogą być nie tylko świadkami historii, ale także żywymi miejscami aktywności społecznej i kulturalnej.
[oprac. i fot. W. Plezia]
