Logo Powiatu Strzyżowskiego

„Jedno zdrowie, jedno działanie": zapobiegaj AMR już teraz” – kampania EAAD/WAAW 2026

W dniach 18–24 listopada 2026 r. obchodzimy Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach oraz Światowy Tydzień Wiedzy o Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe. Tegoroczna kampania odbywa się pod hasłem „Jedno zdrowie, jedno działanie: zapobiegaj AMR (Antimicrobial Resistance, czyli oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe) już teraz” i przypomina, że odpowiedzialne stosowanie antybiotyków oraz współpraca w trosce o zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska mają znaczenie dla nas wszystkich.

Oporność na antybiotyki – zagrożenie, któremu możemy przeciwdziałać

Antybiotyki są jednym z najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny. Umożliwiają skuteczne leczenie wielu zakażeń bakteryjnych i zwiększają bezpieczeństwo licznych procedur medycznych, w tym operacji, przeszczepień i leczenia nowotworów. Ich skuteczność nie jest jednak dana raz na zawsze. Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR, ang. Antimicrobial Resistance) występuje wtedy, gdy drobnoustroje, takie jak bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty, stają się odporne na działanie leków stosowanych do ich zwalczania. W rezultacie zakażenia mogą być trudniejsze do leczenia, trwać dłużej i stwarzać większe zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia pacjentów.

Jednym z czynników sprzyjających narastaniu antybiotykooporności jest niewłaściwe stosowanie antybiotyków, m.in. przyjmowanie ich bez wskazań medycznych, wykorzystywanie w leczeniu infekcji wirusowych czy samodzielne zmienianie czasu trwania terapii.

Skala problemu jest poważna. Według szacunków Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) każdego roku w krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego ponad 35 tys. osób umiera bezpośrednio w następstwie zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na środki przeciwdrobnoustrojowe.

„Jedno zdrowie” – wspólna odpowiedzialność

Tegoroczna kampania podkreśla znaczenie podejścia „Jedno Zdrowie” (One Health), zgodnie z którym zdrowie ludzi, zwierząt i roślin oraz stan środowiska są ze sobą ściśle powiązane.

Ograniczanie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe wymaga zatem współpracy wielu środowisk: pracowników ochrony zdrowia, lekarzy weterynarii, rolników, ekspertów ds. środowiska, naukowców, administracji publicznej, a także całego społeczeństwa.

Istotne znaczenie mają edukacja, racjonalne stosowanie leków, zapobieganie zakażeniom, monitorowanie oporności i zużycia antybiotyków oraz ochrona środowiska. Każdy z tych obszarów wpływa na możliwości ograniczania rozprzestrzeniania się opornych drobnoustrojów.

Dane z Polski pokazują, że działania są nadal potrzebne

Dane dotyczące oporności na antybiotyki w Polsce w 2025 r. wskazują na wzrost w ostatnich pięciu latach zapadalności na zakażenia wywoływane przez wiele monitorowanych bakterii opornych na leczenie. Szczególny niepokój budzi wzrost zakażeń wywoływanych przez Escherichia coli oporną na cefalosporyny III generacji oraz Klebsiella pneumoniae oporną na karbapenemy. W porównaniu z 2019 r. współczynnik zapadalności wzrósł w 2025 r. odpowiednio o 31,3% i 293,5%.

W 2025 r. całkowita konsumpcja antybiotyków stosowanych ogólnoustrojowo w Polsce wyniosła 22 dawki dobowe definiowane na 1000 mieszkańców na dzień, co oznacza spadek o około 7% w porównaniu z 2019 r. Nadal jednak pozostaje to niewystarczające do osiągnięcia krajowego celu redukcji zużycia antybiotyków do 2030 r. Ponadto udział antybiotyków z grupy „Access”, rekomendowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), wyniósł w Polsce 57,1%, wobec celu wynoszącego co najmniej 65%. Dane te podkreślają znaczenie dalszej edukacji, profilaktyki zakażeń i odpowiedzialnego stosowania antybiotyków.

Jak każdy z nas może ograniczać antybiotykooporność?

W przeciwdziałaniu AMR znaczenie mają codzienne decyzje i nawyki. Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

- Stosuj antybiotyki wyłącznie wtedy, gdy zostały przepisane przez lekarza. Antybiotyki nie działają na wirusy, dlatego nie leczą m.in. grypy i większości przeziębień.
- Przestrzegaj zaleceń dotyczących leczenia. Przyjmuj lek w odpowiedniej dawce, o właściwych porach i przez zalecony czas. Nie zmieniaj samodzielnie terapii i nie przerywaj jej bez konsultacji z lekarzem.
- Nie udostępniaj antybiotyków innym osobom. Nie przyjmuj również leków pozostałych po wcześniejszym leczeniu ani nie kupuj antybiotyków poza aptekami.
- Zapobiegaj zakażeniom. Regularnie myj ręce, przestrzegaj zasad higieny, wykonuj zalecane szczepienia i unikaj kontaktu z osobami zakażonymi.
- Dbaj o bezpieczeństwo żywności. Oddzielaj żywność surową od gotowej do spożycia, dokładnie ją przygotowuj i przechowuj w odpowiednich warunkach.
Pracownicy ochrony zdrowia również odgrywają kluczową rolę: powinni stosować antybiotyki zgodnie ze wskazaniami klinicznymi, przestrzegać zasad zapobiegania zakażeniom oraz edukować pacjentów w zakresie prawidłowego stosowania leków.

Dołącz do kampanii „Go Blue for AMR”

Jednym ze sposobów włączenia się w obchody jest udział w inicjatywie „Go Blue for AMR”. W dniach 18–24 listopada zachęcamy do noszenia jasnoniebieskich ubrań, publikowania zdjęć w mediach społecznościowych i informowania o tym, dlaczego przeciwdziałanie antybiotykooporności jest ważne. Kampanię można wspierać również poprzez udostępnianie materiałów edukacyjnych, organizowanie spotkań i wydarzeń informacyjnych oraz rozmowy z rodziną, znajomymi i współpracownikami. W mediach społecznościowych warto korzystać z hashtagów: #WAAW, #EAAD, #AMR, #AntimicrobialResistance.

Zdjęcia osób, rodzin, przyjaciół i zespołów ubranych na niebiesko można przesyłać na adres a.mroczkowska@nil.gov.pl. Wybrane fotografie zostaną opublikowane na profilach Narodowego Programu Ograniczania Antybiotykooporności (NPOA) i Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) w mediach społecznościowych. Materiały informacyjne i szczegóły dotyczące kampanii w Polsce są dostępne na stronie antybiotyki.edu.pl/edwa. Informacje o europejskim projekcie poświęconym przeciwdziałaniu oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i zakażeniom związanym z opieką zdrowotną można znaleźć również na stronie eu-jamrai.eu.

Jedno zdrowie, jedno działanie – zacznij od siebie

Antybiotykooporność jest wspólnym wyzwaniem, któremu nie można skutecznie przeciwdziałać w pojedynkę. Odpowiedzialne stosowanie leków, zapobieganie zakażeniom i współpraca różnych sektorów pomagają chronić skuteczność dostępnych terapii.

Pamiętajmy: antybiotyki to cenne leki, a ich skuteczność zależy także od naszych decyzji. Zapobiegajmy AMR już teraz!

Kampania Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach (EAAD) i Światowy Tydzień Wiedzy o Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe (WAAW) w Polsce jest koordynowana przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie i realizowana w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2026, finansowanego ze środków Ministra Zdrowia.

powrót do kategorii
Poprzedni Następny

Pozostałe
aktualności